ABDİ ÇELEBİ CAMİİ   İstanbul’un Kocamustafapaşa semtinde, Sulumanastır yakınında bulunan XVI. yüzyıla ait cami. Kanunî Sultan Süleyman devrinde Çe­lebi Abdullah b. Abdurrahman tarafın­dan 940’ta (1533-34) Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Çilingirler Mescidi, Yedim-İçtim Mescidi, Sankiyedim Mescidi ve Yenicami isimleri ile de bilinir. Kub­besi, dört pilpâye üzerinde yer alan ke­merlere oturur. Minberi 1170’te …

ABDİ   (ö. 1178/1764 [?]), Osmanlı tarihçisi. Patrona İsyanı hakkında kaleme aldığı tarihiyle tanınan Abdi Efendi’nin hayatına dair bilgiler, daha çok kendi eserine dayanır. Bazı kaynaklara göre III. Ahmed’in mühürdarı oldu; 1753-1764 yılları arasında birkaç defa reîsülküt-tâblığa getirildi. Aynı zamanda şair olan Abdi’nin o devirde yaşamış birkaç Abdi’den hangisi olduğu …

ABBAS HİLMİ I   (1813-1854), Mısır valisi, Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın torunu ve Ahmed Tosun Paşa’nın oğludur. Am­cası İbrahim Paşa’nın 1848’de ölümün­den sonra Mısır valisi oldu. Valiliğinin ilk yıllarında. Avrupa’nın tesiriyle yapılmaya başlanan reformlara karşı çıktı ve özellikle Mehmed Ali Paşa zamanında Batıdan örnek alınarak açılan bazı müesseseleri kapattı. Bunun …

ABBAS HALİM PAŞA (1866-1934), Türk devlet adamı. Asıl adı Mehmed Abbas’tır. Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın dördüncü oğlu Halim Paşanın ikinci çocuğudur. Kahire’de doğdu. Özel hocalardan Arapça, Farsça. Fransızca ve İngilizce öğrendik­ten sonra ağabeyi Said Halim ile birlik­te İsviçre’ye giderek yüksek tahsilini orada tamamladı. Hidiv Tevfik Paşa’nın kızı ile evlendi (1895) …

Abbas B. Ali B. Ebû Talib   (ö. 61/680), Hz. Hüseyin’in Kerbelâ’da  şehid edilen baba bir kardeşi. Annesi Ümmü’I-Benîn bint Hızâm’dır. Kaynaklarda Abbas’ın Kerbelâ Vak’ası’ndan önceki hayatı hakkında bilgi yoktur. Sünnî ve Şiî kaynakların hemen hemen ittifakla naklettiklerine göre Abbas b. Ali. Hz. Hüseyin ile birlikte Kerbelâ’da bulunmuş ve orada …

Abbas B. Ahmed B. Tolun (ö. 270/884)   Tolunoğulları Devleti’nin kurucusu Ahmed b. Tolun’un büyük oğlu. Fustat yakınlarında Abbâse’de doğ­du. Annesi Sâmerrâ’daki büyük Türk emirlerinden Yârcûhun kızı idi. Abbas diğer kardeşlen gibi babasının sıkı disiplini altında büyüdü ve iyi bir tahsil gördü. Babası 873 yılında İskenderi­ye’ye giderken Abbas’ı da beraberinde …

ABBAS AĞA (ö. XVII. yüzyıl sonları) Dârüssaâde ağası. Hatice Turhan Sultan’ın başağası olup Muslih Ağa’nın ölümü üzerine Dâ­rüssaâde ağalığına tayin edildi. 16 Temmuz 1671’de azledilerek Mısır’a gönderildi. Mısır’da ikameti sırasında orada öldü. Mezarı İmam Şâfıî Türbesi civarındadır. Abbas Ağa. Dârüssaâde ağalığından önce ve sonra birçok hayır eseri yaptır­mıştır. Bunların en …

ABBAS II   (ö. 1077/1666) Safevî hükümdarı (1642-1666). I.Abbas’ın torunu olan Şah Safînin oğludur. 18 Cemâziyelâhir 1043’te Kazvin’de doğdu. Babası­nın Kâşân şehrinde vefat etmesi üzeri­ne on yaşında İken Safevî tahtına çıka­rıldı.  Yirmi beş yıl kadar süren hükümdarlığı sırasında memle­ket içinde kayda değer bir hadise ol­mamış, komşu devletlerle olan müna­sebetler de genellikle …

ABBAS I    (ö. 1038/1629) Safevî hükümdarı (1587-1629). Şah Tahmasb’in torunu ve Muham­med Hüdâbende’nin oğludur. Annesi Mâzenderan Hâkimi Abdullah Han’ın kı­zı idi. 1 Ramazan 978’de  babasının valiliği sırasında Herat’ta doğdu. Daha sonra Şiraz valiliği­ne getirilen babası Muhammed, II. İs­mail’in ölümü üzerine, Türkmen emîrleri tarafından tahta çıkarıldı. Bu sırada Abbas Herat’ta …

ABBAS (ö. 541/1147) Büyük Selçuklu Devleti’nin Rey valilerinden. Büyük Selçuklu Sultanı Sencer’in ne­dimlerinden Emîr Cevher’in kulesidir. Bâtınîler tarafından öldürülen Emîr Cevher’in yerine Rey valisi oldu. Efendi­sinin İntikamını almak üzere Bâtınîler’e karşı harekete geçti ve büyük bir katli­am yaptı. Bu hadise ona şan ve şöhret kazandırdığı gibi, Selçukluların nüfuz sahibi kuvvetli …