II.Mahmut Dönemi Yenilikleri

II.MAHMUT DÖNEMİ YENİLİKLERİ

 

1-ALEMDAR MUSTAFA OLAYI(1908)

  • Selim’i Kabakçı Mustafa Paşa tahtından indirmişti. Nizam-ı Cedit ıslahatlarını engelleyen Kabakçı, IV. Mus­tafa’yı da tahta geçirmişti. Rusçuk Ayanı Alemdar Mus­tafa Paşa ise Kabakçı taraftarlarını ortadan kaldırdı. III. Selim’i tahta çıkarmayı amaçlayan Alemdar; III. Selim öldürülüp yerine IV. Mustafa geçirildiğinden dolayı, II. Mahmut’u tahta çıkardı.
  • Alemdar sadrazam olunca Nizam-ı Cedidin yerine Sekban-ı Cedidi kurdu. Yeniçeri isyanı sonucu Sekban-ı Cedit ortadan kaldırıldığı gibi Alemdar Mustafa Paşa da öldürüldü.

 

2-SENED-İ İTTİFAK (1808):

Sened-i ittifak Alemdar Mustafa  tarafından hazırlanıp; II. Mahmut ve ayanlara kabul ettirilen bir sözleşmedir. II. Mahmut ayanları kontrol altına almayı amaçlamıştır (Ayanlar merkezi otoritenin zayıflığından istifade ederek derebeyi gibi hareket etmeye başlamıştı).

Ayanlar;

1-Padişaha bağlı kalacaklarına

2-Yapılacak ıslahatları kendi bölgelerinde uygulayacakla­rına

3-Halka adil davranacaklarına

4-Alemdar’ı padişahın mutlak temsilcisi olarak kabul edeceklerine söz verdiler.

2.Mahmut ise ayanların varlığını kabul etti.

 

Sened-i İttifakın Tahlili :

1-Ayanların ıslahatları desteklemesi, ıslahatları hızlan­dırdı.

2-Ayanlara dahi söz geçirilemeyeceği anlaşıldı.

3-İlk defa padişah yetkileri sınırlandı.

4-Padişahın yetkilerini sınırlaması yönü ile Magna Car­ta’ya benzer.

5-Miri arazi üzerinde ayanlara mülkiyet verilmesi halkın tepkisine yol açtı.

6-Balkan halkı ayanların baskısından kurtulabilmek için, azınlık halkların isyanına yardım etmiştir.

7-Devlet otoritesini sarsmışlardır.

NOT: Ayanların varlığının tanınması devlet yönetimine ters düşer.

 

3-İDARİ ISLAHATLAR

1-Divan teşkilatı kaldırıldı. Nazırlıklar (bakanlıklar) ku­ruldu.

2-Sadrazamlık, başvekalete çevrildi.

3-Dirlik rejimi kaldırılarak devlet memurlarına maaş bağlandı.

4-Memurlar dahili ve harici olarak ayrıldılar. Memurlara rütbe ve nişan verilmeye başlandı.

5-Müsadere kaldırılarak, özel mülkiyet tanındı.

6-Taşra teşkilatı eyalet, liva ve kazalar olarak yeniden düzenlendi. İller merkeze bağlandı. Köy ve mahallelere muhtarlar atandı.

7-Askeri ve vergi amaçlı olarak ilk defa erkek nüfus sa­yıldı.

8-Askeri Şura kuruldu (Dar-ı Şura-yı Askeri).

9-Adli işleri düzenlemek için Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye kuruldu.

10-Posta teşkilatı kuruldu.

11-Polis teşkilatının temelleri atıldı.

12-Karantina teşkilatı kuruldu.

13-Şeyhülislam ve Sadrazamın  yetkileri bakanlıklar ara­sında paylaştırıldı.

14-Milli orduya geçiş başladı (Yeniçeri ocağının kaldı­rılma­sıyla; ..1826..Vak’a-yı Hayriye

15-Dar-ı Şura-yı Babıali (Hükümet İşleri) kuruldu.

16-Pasaport mecburiyeti getirildi.

17-Sivil ve askeri yönetim birbirinden ayrıldı.

18-Sadrazam ve Şeyhülislamın gücünü azalttı.

 

4-KÜLTÜREL YENİLİKLER

1-Medreselerin yanı sıra, Rüştiye adı verilen orta dere­celi okullar açıldı. Mekteb-i Ulum-i Edebiye, Mekteb-i Maa­rif-i Adliye,Mekteb-i  Harbiye , Mekteb-i Adliye, Mekteb-i Tıbbiye, Mızıka-i Hümayun bu dönemde açıldı. Batı tarzı okulların yanında medreseler devam ettiği için eğitimde ikilik başladı.

2-İlköğretim mecburi hale getirildi.

3-Avrupa’ya ilk öğrenci gönderildi.

4-Avrupa  tarz müzik serbest bırakıldı.

5-Takvim-i Vekayi adıyla ilk resmi gazete çıkarılmıştır.

6-Padişah resmi devlet dairelerine asıldı.

7-Memurlara fes ve pantolon giyme mecburiyeti geti­rildi.

8-Rumeli’ye seyahate çıktı.

9-Kız rüştiyeleri açıldı.

NOT: İlk defa bu dönemde kılık kıyafete değinilmiştir.

 

EKONOMİK YENİLİKLER

1-Yerli malı teşvik edildi (Avrupa mallarının Osmanlı pazarına hâkim olmaması için).

2-Çuha fabrikası kuruldu.

3-Müslüman Tüccarlara gümrük kolaylığı tanındı.

4-Yeni yollar açıldı.

5-Özel teşebbüsler desteklendi.

6-İngilizler ile Balta Limanı Antlaşması imzalandı (1838).

7-Türkiye’ye ilk buharlı gemi getirildi.

NOT: Ekonomik alanda pek başarılı olamadı.

8-Asakir-i Mansure hazinesi kuruldu.

9-Maliye nezareti kuruldu.

 NOT: Hukuk devleti yolunda ilk adımlar atıldı.

 

Hakkında Yorgun

Yorgun... Bir tarih öğretmeni... En iyisini bildiğini iddia etmiyor... Öğrenmeye ve bildiğini,bildiği kadarıyla öğretmeye çalışıyor...

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.